19/4/12 - Buiten de lijntjes kleuren (1)

De ambities en het enthousiasme van het Blauwhaus botsten vandaag tegen een muur. Ik mocht vernemen dat het aanbrengen van ‘blauwe wolken’ met stoepkrijt in de publieke ruimte rondom het kasteel om de paarden van de jaarlijkse paardenkeuring vleugels te geven zoals Pegasus, en het Blauwhaus project openbaar te lanceren, NIET wordt geduld met de vriendelijke doch uitdrukkelijke vraag dit te respecteren.

Als alternatief moeten we ons beperken tot de afgesloten speelplaats van basisschool ‘De Wonderboom’ waar de pony’s gekeurd worden en waar iedereen die naar academie komt een stukje overheen moet lopen. Respect is een belangrijke peiler van het Blauwhaus maar het verbod brengt iets naar boven dat ik enkele jaren gelezen las in het boek ‘De Ambachtsman’ van Richard Sennett.

Het staat in een hoofdstuk over ‘randen maken’ als een alternatief voor hekken plaatsen. Het gaat over de speeltuinen van architect Aldo Van Eyck in Amsterdam. Er is in Amsterdam een brug naar de man vernoemd. Wikipedia schrijft:

In 1949 werd hij door Willem Sandberg gevraagd om de Cobra tentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam in te richten. Van Eyck had vanaf 1951 een architectenbureau. In 1952 ontwierp hij samen met Constant Nieuwenhuijs een ruimte voor de tentoonstelling ‘Mens en huis’ van 1952-1953 in het Stedelijk Museum Amsterdam.

Ook Constant Nieuwenhuijs is belangrijk voor het verhaal van het Blauwhaus, maar daar kom ik later ongetwijfeld op terug. Eerst verhef ik mij tot de speelplaats voor de Blauwe Wolken. Als ik het juist heb begrepen, waren deze speelplaatsen in Amsterdam erop gericht om kinderen te leren anticiperen op dubbelzinnige overgangen in de stadsruimte en spelenderwijs aan te leren hoe ze ermee om moeten gaan. “Het gebrek aan een duidelijke fysieke afbakening vormt een uitdaging voor het kind. Als er wel randen maar geen scherpe afscheidingen zijn, stimuleert dat de nieuwsgierigheid van het kind. Het is een pleidooi om kinderen NIET te beschermen door ze te isoleren maar om ze door een intentionele ambiguïteit, middels een doolhof en de daarmee gepaard gaande tijdelijke desoriëntatie, te leren omgaan met die ambiguïteit die alomtegenwoordig is.”" Sennett noemt dergelijke overgangszone’s een levende rand.

Even verderop schrijft Sennett: “een gebruiker van ambiguïteit moet nadenken over zuinigheid om effectief te zijn. Het creëren van ambiguïteit is een speciaal geval van de toepassing van ‘minimale kracht’.” Dat zeggen mijn aantekeningen, het boek ligt ergens boven. Het is misschien een krom citaat maar de boodschap moet duidelijk zijn. Ik heb geen tijd om nu dat principe van ‘minimale kracht’ ook nog uit de doeken te doen maar kan aanraden om zijn boek eens te huren in de plaatselijke bibliotheek en grondig te lezen.

De inzet van het Blauwhaus spel lijkt erop gericht om de mensen, zoals een kind dat ooit deed en mocht, eens respectvol buiten de lijntjes te laten kleuren, een ander pad te laten verkennen en iets anders te laten ervaren. Om de dingen anders te benaderen en door die nieuwe blik ‘rijker’ te worden. De uitdaging is om tot oplossingen te komen die voor iedereen gunstig zijn. Dat is creativiteit in zijn zuiverste vorm.

In de belevingswereld van een kind is de stam van een boom steeds groter dan de kruin. De leegte die boven ons hoofd hangt lijkt soms blauw en vervuld door witte of grijze wolken. Als wij een wit blad papier geven aan een kind dan penseel in de hand dan toveren die bovenaan vaak blauwe wolken en de zon is stout geweest en wordt verdreven tot de hoek van het A4-tje. Volgens de aanhangers van het heliocentrisme hoort de zon thuis in het midden van dat blad. Volgens aanhangers van de ‘'Flat Earth” samenzweringstheorie is dat slechts bedrog. Ik zag een T-shirt met hun logo en eronder de strijdkreet “Questioning Everything”. Een bewonderenswaardige combinatie van woorden.

Helaas zien wij ons vandaag genoodzaakt om in dit schaakspel een eerste pion op te offeren en niet de paarden maar enkel de pony’s te eren. Als de tijd rijp is kunnen we dit misschien samen ooit wel eens realiseren.